🎙️ XANTHI24 RADIO
🔴 LIVE

Το τσεκούρι και η σιωπή της Λίζι Μπόρντεν.

10:37


Πολλές φορές όταν το βράδυ γυρίζω κουρασμένος στο σπίτι, σχεδόν πάντα ανοίγω το χαζοκούτι να δω καμιά τηλεοπτική σειρά για να χαλαρώσω και συνήθως στα πρώτα πέντε λεπτά με παίρνει ο ύπνος. Με το «Τέρας: Η Ιστορία της Λίζι Μπόρντεν» (NETFLIX) συνέβη όμως κάτι διαφορετικό. Το ενδιαφέρον μου ήταν τόσο μεγάλο που την παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή, με τα μάτια ορθάνοιχτα και το μυαλό σε εγρήγορση, σαν να με είχε πιάσει από το μανίκι ένας αόρατος αφηγητής και να μου ψιθύριζε να μείνω στην πολυθρόνα μου. Αυτά που είδα και δεν θα σας τα αποκαλύψω με τίποτα, γιατί αυτό που αξίζει σε μια τέτοια σειρά είναι να ανακαλύπτεται από τον τηλεθεατή σιγά σιγά.

Πάμε λοιπόν.

Για να καταλάβει κανείς τι βλέπει πρέπει πρώτα να γυρίσει στις 4 Αυγούστου του 1892 στο Φολ Ρίβερ της Μασαχουσέτης, μιας βιομηχανικής πόλης της αμερικανικής ανατολικής ακτής. Μέσα στο σπίτι της οδού Second Street βρέθηκαν νεκροί ο Άντριου Μπόρντεν, ένας σκληρός και πλούσιος επιχειρηματίας εξήντα εννιά ετών, και η δεύτερη σύζυγός του Άμπι. Και οι δύο είχαν δεχθεί αλλεπάλληλα χτυπήματα από ένα κοφτερό εργαλείο. Στο σπίτι βρίσκονταν η τριαντατριάχρονη κόρη Λίζι και η νεαρή Ιρλανδή υπηρέτρια Μπρίτζετ Σάλιβαν, ενώ η μεγαλύτερη αδελφή Έμμα έλειπε από την πόλη. Η Λίζι δικάστηκε τον Ιούνιο του 1893 στο Νιου Μπέντφορντ και αθωώθηκε από την κριτική επιτροπή μέσα σε περίπου μιάμιση ώρα. Κανείς άλλος δεν κατηγορήθηκε ποτέ και το φονικό όπλο δεν ταυτοποιήθηκε με βεβαιότητα. Η Λίζι έζησε στο Φολ Ρίβερ ως το 1927 σε ένα σπίτι που ονόμασε Μέιπλκροφτ, κάτω από το βλέμμα μιας πόλης που δεν την συγχώρεσε ποτέ, ενώ ένα παιδικό στιχάκι με το τσεκούρι της έκανε το όνομά της παροιμία και ένα αναπάντητο ερώτημα που δεν έκλεισε ούτε μετά από περισσότερο από έναν αιώνα.

Το «Τέρας» είναι η ανθολογία των Ράιαν Μέρφι και Άιαν Μπρένεν που έχει μάθει το κοινό να βλέπει το έγκλημα ως καθρέφτη της κοινωνίας που το γέννησε και η τέταρτη σεζόν, με οκτώ επεισόδια που κυκλοφόρησαν στις 17 Σεπτεμβρίου 2026, φέρνει για πρώτη φορά στο επίκεντρο της μια γυναίκα. Εκείνο που με κέρδισε είναι ότι η σειρά δεν αρκείται σε μια στεγνή αναπαραγωγή των γεγονότων. Χτίζει έναν κόσμο και τον αφήνει να αναπνέει με βαριές σιωπές, με φως που μοιάζει να φιλτράρεται μέσα από κουρτίνες και σκόνη, με ρούχα που σφίγγουν τα κορμιά όπως η εποχή σφίγγει τις ψυχές. Το σπίτι των Μπόρντεν γίνεται πρόσωπο της ιστορίας, ένας χώρος όπου κάθε πόρτα που κλείνει ακούγεται σαν απόφαση. Η αφήγηση κρατά την ένταση με υπομονή και χωρίς φωνές και γι' αυτό ακριβώς το λόγο με κράτησε ξύπνιο. Πίσω από την αστυνομική πλοκή διαβάζεται μια κοινωνική κριτική για το τι σημαίνει να γεννιέσαι γυναίκα στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, με το χρήμα, την ευπρέπεια και τον φόβο του σκανδάλου να λειτουργούν σαν αόρατα κάγκελα.

Η Λίζι Μπόρντεν γεννήθηκε σε έναν κόσμο όπου η ζωή μιας γυναίκας ήταν προσχεδιασμένη πριν ή ίδια έχει προλάβει να έχει γνώμη γι' αυτήν. Το χρήμα ανήκε στον πατέρα και αργότερα θα ανήκε στον σύζυγο, και εκείνη έμενε να ζητά ό,τι χρειαζόταν παρακαλώντας γιʼ αυτό. Ο Άντριου Μπόρντεν ήταν από τους πλουσιότερους άντρες του Φολ Ρίβερ και ζούσε λιτά, σε μια γειτονιά που οι κόρες του έβλεπαν σαν το σημείο μιας κοινωνικής ντροπής, ενώ ο πλούτος της πόλης απλωνόταν λίγο πιο ψηλά στον λόφο. Η σειρά καταλαβαίνει πως εκεί ακριβώς γεννιέται η ασφυξία. Όχι από ένα ξέσπασμα αλλά από χιλιάδες μικρές αρνήσεις, από μια σιωπηλή συναλλαγή όπου η εξάρτηση ντύνεται σαν υποχρέωση και η υπακοή σαν αρετή. Μια γυναίκα της εποχής δεν είχε ψήφο στις εθνικές εκλογές και σπάνια είχε λόγο στην περιουσία, και ο κόσμος της μετριόταν με φιλανθρωπικές πράξεις, κυριακάτικα κατηχητικά και επισκέψεις ευγενείας, όπου και η Λίζι συμμετείχε με αφοσίωση. Εκείνο που σε αυτό το πλαίσιο λέγεται «ευπρέπεια» δεν ήταν ηθική αλλά μηχανισμός, ένα σύστημα που έκανε τις γυναίκες φύλακες του δικού τους κελιού.

Και ο φόβος του σκανδάλου ήταν το πιο δυνατός από τα κάγκελα, γιατί δεν χρειαζόταν φρουρό. Μια γυναίκα που θύμωνε έπρεπε να το κρύψει, μια γυναίκα που ποθούσε έπρεπε να το αρνηθεί και μια που ήθελε να φύγει είχε να διαλέξει ανάμεσα στην εξορία και τη σιωπή. Η ίδια η δίκη του 1893 έδειξε πόσο βαθιά είχε ριζώσει αυτή η λογική, αφού η υπεράσπιση στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην πεποίθηση ότι μια ευυπόληπτη κυρία είναι απλώς ανίκανη για κάτι τέτοιο και μια ομάδα ενόρκων, αποκλειστικά ανδρική, κλήθηκε να κρίνει ένα φύλο που ούτε καν αναγνώριζε ως ισότιμο. Εδώ βρίσκεται η αμφισημία που κάνει τη σειρά τόσο γοητευτική. Το ίδιο στερεότυπο που προστάτευσε τη Λίζι από την καταδίκη την καταδίκασε για πάντα στο βλέμμα της κοινωνίας, γιατί η αθώωση δεν της έδωσε ποτέ πίσω την ανάσα της ζωής της. Μένω με την αίσθηση πως η σειρά δεν ρωτά αν η Λίζι το έκανε, αλλά τι είδους κόσμος χρειάζεται να είναι για να γεννά τέτοια ερωτήματα και τέτοιους ανθρώπους.

Πάμε τώρα στο υπέροχο καστ.

Η Έλα Μπίτι, κόρη του Γουόρεν Μπίτι και της Ανέτ Μπένινγκ, αναλαμβάνει έναν ρόλο που θα προβλημάτιζε πολλούς και τον κουβαλά με μια σπάνια ωριμότητα. Η Λίζι της δεν ζητά ούτε τη συμπάθειά μας ούτε την καταδίκη μας. Κοιτάζει και αφήνει το βλέμμα της να ανοίγει ρωγμές μέσα στο υπαρξιακό της κενό. Υπάρχει μια εσωτερική μουσική στην ερμηνεία της, ένας συνδυασμός ευθραυστότητας και σκληρότητας, που κάνει τον θεατή να αναρωτιέται σε κάθε κοντινό πλάνο τι ακριβώς κρύβεται από πίσω. Η Βίκι Κρίπς, την οποία γνωρίσαμε στην «Αόρατη κλωστή» και ξαναείδαμε στην 3η σεζόν του Έντ Γκιν, ερμηνεύει την Μπρίτζετ Σάλιβαν με εκείνη τη σπάνια ικανότητα να λέει περισσότερα με μια παύση απ' όσα θα έλεγε μια ολόκληρη σελίδα κειμένου. Έχει μια παρουσία που μοιάζει να ανήκει ταυτόχρονα σε άλλον αιώνα δίνοντας στη χημεία των δύο γυναικών τον καρδιακό παλμό της σειράς. Η ίδια η Μπίτι την έχει περιγράψει ως ιδανική συνεργάτιδα και ο θεατής καταλαβαίνει γιατί, αφού οι δυο τους παίζουν σαν να μοιράζονται ένα μυστικό που η κάμερα μόλις και μετά βίας προλαβαίνει να υποψιαστεί.

Η Ρεμπέκα Χολ, στον ρόλο της Άμπι, φέρνει τη λεπτότητα και τη δραματική ακρίβεια που τη χαρακτηρίζουν σε κάθε της εμφάνιση και δίνει βάθος σε ένα πρόσωπο που η ιστορία συνήθως μνημονεύει μόνο ως θύμα. Ο Τσάρλι Χάναμ, που στον Έντ Γκέιν μάς απέδειξε ότι μπορεί να σταθεί μέσα στο σκοτεινό σύμπαν του Μέρφι και τιμήθηκε με υποψηφιότητα για βραβείο Έμμυ, ενσαρκώνει τον Άντριου Μπόρντεν με το βάρος ενός άντρα που κυριαρχεί στο σπίτι χωρίς να υψώνει τη φωνή πάρα σε σπάνιες περιπτώσεις. Η Μπίλι Λορντ ως Έμμα προσφέρει μια ήσυχη και γεμάτη παρουσία, ισορροπία και αντίβαρο στη θύελλα της αδελφής της. Η Τζέσικα Μπάρντεν, ως η ηθοποιός φίλη της Λίζι, φωτίζει με νεύρο και χιούμορ τις πιο ανάλαφρες και ταυτόχρονα τις πιο δυνατές στιγμές. Η Σάρα Πόλσον, σταθερή αξία του κόσμου του Ράιαν Μέρφι, και ο Τζόι Πολάρι συμπληρώνουν ένα σύνολο όπου κανείς δεν μοιάζει να παίζει για λογαριασμό του εαυτού του, αλλά όλοι υπηρετούν ένα κοινό ύφος που κρατά την ιστορία ζωντανή.

Στο τέλος, αυτό που μένει δεν είναι η φρίκη αλλά το ερώτημα που η ίδια η ιστορία μάς κληροδοτεί. Πόσο εύκολα ένα κοινό δικάζει και πόσο εύκολα λησμονεί τον άνθρωπο πίσω από το όνομα. Η σειρά με αναγκάζει να δω τη Λίζι Μπόρντεν όχι ως ένα τέρας που ξεπήδησε από το πουθενά αλλά ως το προϊόν ενός σπιτιού, μιας πόλης και μιας εποχής που έμαθαν στις γυναίκες να σιωπούν. Αυτό, για έναν θεατή που αποκοιμιέται συνήθως στα πέντε πρώτα λεπτά, είναι ίσως η πιο ειλικρινής κριτική που θα μπορούσα να γράψω.

* Αντώνης Βαρβατσούλιας
Πολιτισμικός Ερευνητής/
Public Relations Specialist
.

Share this

Related Posts

Previous
Next Post »

ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΝLINE ΤΟ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΣΑΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ή ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ